Voorkeursrecht (WVG) op uw grond of vastgoed: wat betekent dit voor uw plannen?

Wanneer een gemeente een voorkeursrecht vestigt op uw grond of vastgoed, kan dit vragen oproepen. Wat betekent dit voor uw eigendom? Kunt u uw grond nog verkopen? En welke gevolgen heeft het voor eventuele bouw- of ontwikkelplannen?

Een voorkeursrecht kan invloed hebben op de mogelijkheden die u met uw locatie heeft. Toch betekent het niet automatisch dat u uw grond moet verkopen of dat toekomstige ontwikkelingen onmogelijk zijn. Wat het voorkeursrecht precies voor u betekent, hangt af van uw situatie en de plannen die voor het gebied bestaan.

Neem contact op!

Wat is een voorkeursrecht (Wvg)?

Een voorkeursrecht geeft een gemeente, provincie of het Rijk het eerste recht om een onroerende zaak te kopen wanneer de eigenaar besluit deze te verkopen.

Het voorkeursrecht wordt onder andere ingezet bij toekomstige gebiedsontwikkelingen, zoals woningbouw, de ontwikkeling van bedrijventerreinen of de aanleg van publieke voorzieningen. Hiermee kan de overheid meer regie houden over de verwerving van grond en voorkomen dat grondposities worden ingenomen die toekomstige ontwikkelingen bemoeilijken.

Voorheen was het voorkeursrecht geregeld in de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg). Sinds 1 januari 2024 is deze wet vervangen door de regels voor het voorkeursrecht in de Omgevingswet. Hoewel de term Wvg nog regelmatig wordt gebruikt, is de Omgevingswet tegenwoordig het geldende wettelijke kader.

Wat betekent een voorkeursrecht voor grondeigenaren?

Wanneer er een voorkeursrecht op uw grond of vastgoed wordt gevestigd, blijft u gewoon eigenaar. Het voorkeursrecht verplicht u niet om uw eigendom te verkopen.

Wilt u wel verkopen? Dan bent u in beginsel verplicht om uw grond of vastgoed eerst aan te bieden aan de overheid die het voorkeursrecht heeft gevestigd. Hierop bestaan wettelijke uitzonderingen, bijvoorbeeld bij bepaalde overdrachten binnen de familie.

De overheid is vervolgens niet automatisch verplicht om uw eigendom te kopen. Binnen zes weken na ontvangst van een formele uitnodiging tot onderhandeling moet zij aangeven of zij bereid is het eigendom te verkrijgen. Als de overheid afziet van aankoop of niet tijdig beslist, kunt u onder bepaalde voorwaarden gedurende drie jaar aan een andere partij verkopen.

Een voorkeursrecht kan daardoor gevolgen hebben voor de manier waarop u uw grond of vastgoed kunt verkopen. Het is verstandig om tijdig inzicht te krijgen in de regels die voor uw locatie gelden.

Wat betekent een voorkeursrecht voor ondernemers met uitbreidingsplannen?

Heeft u een onderneming en wilt u uw bedrijfspand uitbreiden, nieuwe bedrijfsgebouwen realiseren of uw terrein anders inrichten? Dan kan een voorkeursrecht vragen oproepen over de toekomst van uw locatie.

Het vestigen van een voorkeursrecht betekent op zichzelf niet dat u niet meer mag bouwen of uitbreiden. De mogelijkheden hiervoor worden onder andere bepaald door het geldende omgevingsplan en eventuele vergunningvereisten.

Wel kan een voorkeursrecht erop wijzen dat de overheid een andere toekomstige functie voor het gebied voor ogen heeft. Denk bijvoorbeeld aan een locatie die nu wordt gebruikt voor agrarische of bedrijfsmatige activiteiten, maar waar op termijn woningbouw of een andere gebiedsontwikkeling wordt voorzien.

Het is daarom belangrijk om niet alleen naar het voorkeursrecht zelf te kijken, maar ook naar de ruimtelijke plannen voor het gebied. Door deze in samenhang te beoordelen, ontstaat meer inzicht in de mogelijkheden en eventuele beperkingen voor uw onderneming.

Wat betekent een voorkeursrecht voor vastgoedeigenaren en ontwikkelaars?

Ook voor vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars kan een voorkeursrecht gevolgen hebben. Bijvoorbeeld wanneer u grond bezit met ontwikkelpotentie of plannen heeft om bestaand vastgoed te herontwikkelen.

Een voorkeursrecht kan de mogelijkheden om grond of vastgoed aan een andere partij over te dragen beperken. Daarnaast kunnen de toekomstige ruimtelijke plannen van de overheid invloed hebben op de haalbaarheid van een ontwikkeling.

Daarom is het belangrijk om te onderzoeken welke functie de overheid voor de locatie voor ogen heeft, welke mogelijkheden het huidige omgevingsplan biedt en hoe eventuele ontwikkelplannen zich daartoe verhouden.

Een voorkeursrecht sluit een eigen ontwikkelinitiatief niet automatisch uit. Of een initiatief daadwerkelijk mogelijk en haalbaar is, hangt af van de toepasselijke regelgeving, de plannen van de overheid en de specifieke kenmerken van de locatie.

Kunt u bezwaar maken tegen een voorkeursrecht?

Wanneer u het niet eens bent met de vestiging van een voorkeursrecht, kunt u als belanghebbende bezwaar maken tegen het besluit.

Voor het indienen van bezwaar geldt in beginsel een termijn van zes weken. Vervolgens kan, afhankelijk van de uitkomst, beroep bij de bestuursrechter mogelijk zijn.

Het is belangrijk om te weten dat het indienen van bezwaar het voorkeursrecht niet automatisch buiten werking stelt. Daarom is het verstandig om bij vragen over het besluit tijdig juridisch advies in te winnen.

Hoe lang kan een voorkeursrecht gelden?

Een voorkeursrecht kan gedurende meerdere jaren op een locatie rusten. De geldingsduur is afhankelijk van de juridische grondslag en de voortgang van de ruimtelijke planvorming.

Sinds 1 juli 2026 zijn bepaalde termijnen voor nieuw gevestigde voorkeursrechten verruimd. Gemeenten, provincies en het Rijk hebben in de eerste fasen van de planvorming onder voorwaarden vijf jaar in plaats van drie jaar om vervolgstappen te zetten. Voor voorkeursrechten die al vóór 1 juli 2026 golden, blijven de eerdere termijnen van toepassing.

De totale maximale geldingsduur bedraagt zestien jaar, eventueel voorafgegaan door een voorlopig voorkeursrecht van maximaal drie maanden.

Welke mogelijkheden zijn er voor uw locatie?

Een voorkeursrecht kan aanleiding zijn om opnieuw naar de toekomst van uw grond, onderneming of vastgoed te kijken. Daarbij spelen vaak meerdere vragen tegelijk.

Wat zijn de huidige ruimtelijke mogelijkheden? Welke ontwikkelingen heeft de overheid voor het gebied voor ogen? En wat betekent dit voor uw eigen plannen?

Het beantwoorden van deze vragen vraagt soms om meer dan alleen juridische kennis. Ook ruimtelijke ordening, vastgoedontwikkeling en bouwkundig ontwerp kunnen een rol spelen bij het beoordelen van de mogelijkheden van een locatie.

Wat kan Het Spanjaard voor u betekenen?

Binnen Het Spanjaard zijn verschillende disciplines op het gebied van bouwen, vastgoed en ruimtelijke ontwikkeling vertegenwoordigd. Door deze kennis samen te brengen, kunnen vraagstukken vanuit meerdere invalshoeken worden bekeken.

Of het nu gaat om het beoordelen van ruimtelijke regelgeving, het onderzoeken van ontwikkelmogelijkheden of het verkennen van een toekomstig plan: vanuit Het Spanjaard wordt gekeken welke expertise aansluit bij uw specifieke vraagstuk.

Daarbij staat niet een standaardoplossing centraal, maar een route die past bij uw situatie.

Heeft u te maken met een voorkeursrecht op uw grond of vastgoed en wilt u weten wat dit betekent voor uw plannen?

Neem contact op met Het Spanjaard om uw vraagstuk te bespreken en te ontdekken welke expertise daarbij van waarde kan zijn.