Vergunningsvrije familiewoning sinds 1 juli: wat verandert er en waar moet je op letten?

De vraag naar woonruimte blijft groot. Tegelijkertijd willen steeds meer mensen dicht bij hun familie wonen, of alvast vooruitdenken aan de toekomst. Een woning voor ouders op het eigen erf, een plek voor een studerend kind of een toekomstige mantelzorgsituatie: Het zijn wensen die we steeds vaker voorbij zien komen.

Sinds 1 juli 2026 is hiervoor meer ruimte ontstaan. Door een wijziging in de regelgeving is het in veel gevallen mogelijk om een familiewoning vergunningvrij te realiseren. Daarmee wordt het eenvoudiger om een extra woning op eigen terrein te bouwen voor directe familieleden. Dat biedt kansen, maar vraagt ook om een goede voorbereiding.

Voorheen kon een extra bijgebouw op het erf vooral vergunningvrij worden gerealiseerd wanneer er sprake was van een mantelzorgsituatie. Daarvoor was vaak een zorgverklaring nodig en moest worden aangetoond dat er daadwerkelijk zorg werd verleend.

Met de nieuwe regelgeving is die voorwaarde komen te vervallen. Ook zonder een bestaande zorgsituatie kan er nu ruimte zijn om een familiewoning te realiseren voor bijvoorbeeld ouders, kinderen of andere directe familieleden. Daarmee sluit de wet beter aan op de huidige woningmarkt, waarin meerdere generaties steeds vaker dicht bij elkaar willen wonen.

De belangrijkste wijziging is dat een familiewoning onder voorwaarden vergunningvrij kan worden gerealiseerd.

Daarnaast zijn er nog een aantal belangrijke veranderingen:

• een mantelzorgverklaring is niet langer vereist;
• landelijke regels zorgen voor meer duidelijkheid en minder verschillen tussen gemeenten;
• de regeling geldt voor eerstegraads familieleden, zoals ouders en kinderen (en in de uitwerking ook stiefkinderen en schoonouders).

De term vergunningvrij wekt soms de indruk dat er geen regels meer gelden. Dat is echter niet het geval. Ook wanneer geen omgevingsvergunning nodig is, moet een woning nog steeds voldoen aan verschillende wettelijke voorwaarden.

Zo spelen de ligging op het perceel, de beschikbare ruimte en de bouwtechnische eisen nog altijd een belangrijke rol. Daarnaast kunnen er vanuit het omgevingsplan of andere regelgeving aanvullende bepalingen gelden. Juist daarom is het verstandig om vooraf goed te onderzoeken wat er op een specifieke locatie mogelijk is.

Een goede voorbereiding voorkomt dat een plan later alsnog moet worden aangepast.

Bij een familiewoning draait het niet alleen om het plaatsen van een gebouw. Ook de inrichting van het erf, de bereikbaarheid, parkeermogelijkheden en de aansluiting op nutsvoorzieningen verdienen aandacht. Bovendien is het verstandig om niet alleen naar de huidige situatie te kijken, maar ook naar de toekomst. Past de woning straks nog bij de veranderende woonwensen? En hoe blijft het erf prettig functioneren voor alle bewoners?

Door deze vragen al in een vroeg stadium mee te nemen, ontstaat een plan dat niet alleen voldoet aan de regelgeving, maar ook praktisch en toekomstbestendig is.

Een vergunningvrij traject lijkt misschien eenvoudig, maar vraagt nog steeds om een goede voorbereiding. Vanuit Het Spanjaard kijken we samen naar de mogelijkheden van jouw locatie. Van de eerste haalbaarheidsvraag tot ontwerp, regelgeving en technische uitwerking brengen we de juiste disciplines bij elkaar.

Zo weet je vooraf waar je aan toe bent en kun je met vertrouwen aan de slag.

Weten wat Het Spanjaard voor u kan betekenen? Neem dan contact met ons op!